Op 3 november 2010 heeft de Rechtbank Assen eindvonnis gewezen in het proces tegen zuivelcoöperatie D.O.C. Kaas. Deze procedure is eind 2009 opgestart door 101 melkveehouders, daarin bijgestaan door mr. G.D. te Biesebeek van Te Biesebeek Advocaten in Zwolle.

Eind 2007 heeft een groot aantal melkveehouders – ingegeven door ontwikkelingen op de zuivelmarkt – het lidmaatschap bij D.O.C. Kaas opgezegd.

D.O.C. Kaas heeft in reactie hierop aan elk uittredend lid een bedrag ten titel van schadevergoeding in rekening gebracht en dit bedrag verrekend met het aan de betreffende melkveehouder nog toekomende melkgeld. D.O.C. Kaas meende daartoe gerechtigd te zijn op basis van een in de statuten opgenomen bepaling.

De uittredende melkveehouders hebben middels tussenkomst van mr. Te Biesebeek tegen de door D.O.C. Kaas toegepaste inhouding op het melkgeld geprotesteerd. Enerzijds omdat de inhoud van de tijdens het lidmaatschap van kracht zijnde statuten geen legitieme basis biedt voor de toegepaste inhouding en anderzijds omdat D.O.C. Kaas door het vertrek van een groot aantel melkveehouders geen schade lijdt: er is voldoende aanbod van boerderijmelk op de zuivelmarkt.

Eindvonnis

De Rechtbank Assen heeft de melkveehouders in het gelijk gesteld.

De Rechtbank overweegt dat de (financiële) verplichtingen van leden van een (coöperatieve) vereniging helder en duidelijk moeten zijn vastgelegd. En daarvan is in de statuten van D.O.C. Kaas geen sprake. De betreffende bepaling in de statuten, welke D.O.C. Kaas meende aan de inhouding ten grondslag te mogen leggen, is een open einde regeling en biedt de directie van D.O.C. Kaas de mogelijkheid om dat naar eigen inzichten in te vullen. Een bevoegdheid die dit orgaan van de coöperatie wettelijk gezien niet toekomt.

Bovendien is – doordat er massaal is opgezegd – niet vast te stellen welk deel van de D.O.C. Kaas gestelde schade aan iedere afzonderlijke melkveehouder is toe te rekenen. De vermeende schade is middels een forfaitair bedrag omgeslagen over ieder vertrekkende melkveehouder hetgeen in strijd is met het schadevergoedingsrecht.

Vordering

D.O.C. Kaas heeft bij de vertrekkende leden ten onrechte melkgeld ingehouden. Zij dient dit alsnog uit te betalen. Voor de cliënten van mr. Te Biesebeek komt dit per saldo inclusief rente en proceskosten neer op een bedrag van ruim 1,6 miljoen euro.

“Ik ben zeer content met de uitspraak van de rechtbank. In de eerste plaats omdat cliënten alsnog hun melkgeld uitbetaald krijgen. En daarnaast omdat de rechtbank mijn op voorhand gedane inschatting omtrent de uitkomst van deze procedure en de aan cliënten uitgedragen visie en verwachting heeft bevestigd. En dat is voor een advocaat altijd fijn om te constateren.”, aldus mr. Te Biesebeek.

Lees het complete vonnis

Begin 2009 had ik een gesprek met de heer X. Hij was kort daarvoor door de belastingdienst aansprakelijk gesteld voor de belastingschulden (omzetbelasting en loonbelasting) van zijn vennootschap. De belastingdienst vond dat hij de betalingsonmacht niet (tijdig) had gemeld. De heer X was het daarmee niet eens met zijn bestuurdersaansprakelijkheid en heeft mijn hulp ingeroepen om de aansprakelijkstelling ongedaan te maken.

Het grootste probleem was dat de vennootschap in mei 2008 een behoorlijk grote naheffingsaanslag loonbelasting (die betrekking had op het jaar 2006) had ontvangen. Hoewel de heer X al in oktober 2007 had laten weten dat zijn vennootschap niet meer in staat was de belastingverplichtingen na te komen, was het nog maar de vraag of die melding ook gebruikt kon worden voor de nadien opgelegde naheffingsaanslag loonbelasting.

De belastingdienst stelde zich in eerste instantie op het standpunt dat de gemelde betalingsonmacht niet ziet op een opgelegde naheffingsaanslag. Volgens de belastingdienst moest de betalingsonmacht ter zake loonbelasting namelijk gemeld worden binnen twee weken na de dag waarop het bedrag aan loonheffingen op aangifte afgedragen had behoren te zijn. Feit was echter dat de vennootschap van de heer X in 2006 geen aangifte loonbelasting had gedaan (en dus ook geen loonbelasting had afgedragen) omdat de vennootschap op dat moment nog niet beschikte over een loonbelastingnummer. Omdat in 2006 evenmin de betalingsonmacht was gemeld, zo was de gedachtengang bij de belastingdienst, was de heer X persoonlijk aansprakelijk voor de in 2008 opgelegde naheffingsaanslag (in de Leidraad Invordering is namelijk bepaald dat de betalingsonmacht niet meer rechtsgeldig kan worden gemeld voor naheffingsaanslagen die het gevolg zijn van het feit dat geen aangifte of geen (tijdige) betaling op aangifte heeft plaatsgevonden).

Het standpunt van de belastingdienst dat het ontbreken van een loonbelastingnummer een bestuurder niet ontslaat van de verplichting om tijdig de betalingsonmacht te melden, is wellicht een verdedigbaar standpunt. Desalniettemin heeft de belastingdienst het door mij namens de heer X ingestelde bezwaar toch gehonoreerd. De belastingdienst moest namelijk erkennen dat er gerede twijfel bestaat over het tijdstip waarop voor het eerst aangifte kon worden gedaan. Omdat de heer X nog voor de opgelegde naheffingsaanslag de betalingsonmacht had gemeld, wist hij de dans te ontspringen. En dat scheelt de heer X behoorlijk in zijn portemonnee.

Mr. J.C.F. Kooijmans

Het kabinet is tot de conclusie gekomen dat wijzigingen in de regeling van de arbeidsovereenkomst noodzakelijk zijn om te komen tot versterking van de arbeidsparticipatie. De wijzigingen vormen onderdeel van een breder pakket aan maatregelen en bestaan uit een wederzijdse verplichting tot scholing, een vereenvoudiging van de ontslagregeling en maximering van de ontslagvergoeding, en een betere bescherming van mensen met een tijdelijk arbeidscontract.

Ontslagregeling
Het huidige systeem gaat uit – met name in de praktijk – van beëindiging via de rechter of het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI). Het kabinet wil het mogelijk maken dat de werkgevers, mits daartoe grond is, de arbeidsovereenkomst kunnen beëindigen zonder eerst naar de rechter te hoeven. De werkgever is dan wel verplicht om een vergoeding te betalen aan de werknemer. Bij een ontslag om bedrijfseconomische redenen is de werkgever niet op grond van de wet verplicht een vergoeding te betalen, indien het ontslag vooraf is getoetst door het CWI. De regeling laat onverlet dat vooral bij collectief ontslag een sociaal plan wordt overeengekomen waarin wel vergoedingen worden afgesproken.

Het voorstel van het kabinet kan beslist ‘vernieuwend’ worden genoemd. Weliswaar bestond al de mogelijkheid om de arbeidsovereenkomst buiten de rechter/CWI om te beëindigen, maar deze mogelijkheid bestond eigenlijk alleen voor de gevallen waarin de werkgever én de werknemer hierover overeenstemming wisten te bereiken (ontslag met wederzijds goedvinden). Het kabinet wil nu dat de werkgever – ook zonder instemming van de werknemer – tot een ‘buiten-procedureel’ ontslag kan komen.

Het kabinet wil de hoogte van de door de werkgever te betalen ontslagvergoeding in de wet vastleggen. De ontslagvergoeding zou neerkomen op een maandsalaris per dienstjaar, vermeerderd met een opslag voor oudere werknemers (bij hen tellen de dienstjaren tussen 40 en 50 anderhalf keer en vanaf 50 jaar twee keer mee voor de berekening van de ontslagvergoeding). De ontslagvergoeding is maximaal gelijk aan een jaarinkomen, tenzij dit jaarinkomen lager is dan 75.000 euro. In dat geval ligt het maximum bij dat bedrag. In geval van oudere werknemers (van 40 jaar en ouder) ligt dit maximum bij 100.000 euro (door de werkgever betaalde scholingskosten worden tot maximaal een kwart van de ontslagvergoeding in mindering gebracht).

Het kabinet heeft aan de werkgevers en werknemers, vertegenwoordigd in de Stichting van de Arbeid, gevraagd haar te adviseren over de voorstellen. Gebleken is dat de vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers het volstrekt met elkaar oneens zijn. De werknemers (lees: vakcentrales) wijzen het ontslagplan van de hand omdat het niet deugt wat grondslag en uitwerking betreft. Als het ontslagplan doorgaat, zo zeggen werknemers, dan:

• staan werknemers sneller op straat
  Het ontslagplan gaat uit van een zeer korte opzegtermijn van slechts vier weken en een onduidelijke hoorprocedure bij de eigen werkgever, die praktisch weinig betekenis zal hebben. De werknemer kan het ontslag weliswaar aanvechten bij de rechter, maar in de praktijk heeft dat weinig zin. Tegen de tijd dat de rechter een besluit heeft genomen, staat de werknemer in feite al op straat. En zie dan maar weer eens terug te komen …
• is er meer willekeur
  Het ontslagplan vergroot de kans op willekeur. Een werkgever die een ontslagvergoeding betaalt, mag namelijk zelf bepalen wie hij op de ontslaglijst zet. Nu gelden er nog strakke regels wie er bij een reorganisatie als eerste wordt ontslagen.
• krijgen minder werknemers een ontslagvergoeding
  Het ontslagplan zal ervoor zorgen dat minder werknemers kunnen rekenen op een ontslagvergoeding. Als het gaat om ontslag om ‘bedrijfseconomische redenen’ (een rekbaar begrip), hoeven werkgevers geen ontslagvergoeding te betalen. Voor de werkgevers wordt dat wel een heel aantrekkelijke route.
• krijgen werknemers een lagere vergoeding
  De ontslagvergoeding pakt in veel gevallen lager uit. Vooral als de werknemer een gemiddeld inkomen heeft en al wat langer bij hetzelfde bedrijf werkt, zal dat gemerkt worden. De vergoeding is namelijk aan een maximum verbonden. Bovendien worden door de werkgever betaalde scholingskosten op de ontslagvergoeding in mindering gebracht.

Ook de werkgevers hebben zo hun bedenkingen bij het ontslagplan van het kabinet. Zij vrezen dat het plan misbruik in de hand zal werken. Kwaadwillende en disfunctionerende werknemers zouden volgens de werkgever beloond worden; ook aan deze werknemers moet de werkgever de wettelijke vastgestelde vergoeding betalen. En deze vergoeding kan hoger zijn dan het bedrag waarop de kwaadwillende of disfunctionerende werknemer onder het huidige systeem wellicht aanspraak kan maken. Om te voorkomen dat werkgevers zich onredelijk ‘scheel’ betalen hebben zij het kabinet voorgesteld om:

• ook werknemers met een lager inkomen (ongeacht hun leeftijd) maximaal een jaarsalaris mee te geven;
• bij het ontslag van een werknemer in plaats van één maandsalaris per dienstjaar een halve maand uit te keren;
• de ontslagvergoeding te verhogen naar driekwart maandloon als de werkgever te weinig heeft geïnvesteerd in scholing.

Nu is het woord aan de politiek. Het is de verwachting dat het kabinet rond Prinsjesdag bij de bespreking van de Miljoenennota bekend maakt of zij haar hoofdlijnenverhaal gaat omzetten in wetgeving. Een eventueel wetsontwerp moet eerst voor advies worden voorgelegd aan de Raad van State. Het is dan nog niet openbaar. Dan volgt, na eventuele aanpassing aan de kritiek van de Raad van State, indiening en openbare behandeling door de Tweede en Eerste Kamer. Kortom, er is nog een lange weg te gaan alvorens de plannen van het kabinet daadwerkelijk tot wetgeving zijn verheven. En of alle commotie rondom het ontslagplan van het kabinet terecht is? Welnu, dat zal de toekomst en de praktijk moeten uitwijzen.

Voor al uw vragen op het gebied van arbeidsrecht in het algemeen en ontslagrecht in het bijzonder kunt u terecht bij Mr. J.C.F. Kooijmans

Al deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor de marktprijzen van de zuivelindustrie. Anders dan voorheen zal de vraag het aanbod gaan overtreffen. In een vrije markteconomie is dat van positieve invloed op de prijs. Dit zet momenteel de verhouding tussen veehouders en de zuivelfabrieken en -coöperaties onder druk. De sector is van mening dat de melkprijs die hen wordt geboden in onvoldoende mate trend houdt met de ontwikkeling van de prijs op de wereldmarkt.

De vrije markt doet zijn intrede en veehouders oriënteren zich of zij elders voor de melk een betere prijs kunnen krijgen.

Mr. Te Biesebeek, deskundig op agrarisch recht, wordt regelmatig geraadpleegd, zowel door belangenverenigingen waaronder de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) en de Dutch Dairymen Board (DDB) als door individuele veehouders, omtrent de vraagstelling of en, zo ja, onder welke voorwaarden veehouders afscheid kunnen nemen van hun fabriek/coöperatie.

Het antwoord op deze vraagstelling is niet eenduidig te geven.

Hierbij dient een onderscheid te worden gemaakt tussen de rechtsverhouding met de ‘particuliere fabriek’ enerzijds en de rechtsverhouding met de ‘zuivelcoöperaties’ anderzijds.

‘Particuliere fabriek’

De afspraken, mondeling dan wel schriftelijk, zijn bepalend voor het antwoord op de vraagstelling onder welke voorwaarden de relatie kan worden beëindigd. Anders dan veelal de zuivelcoöperaties kennen de particuliere fabrieken geen zgn. uittreedregeling. Doorgaans is een veehouder enkel gebonden aan een redelijke opzegtermijn, waarvan de duur is overeengekomen dan wel bij het ontbreken van concrete afspraken bepaald wordt door ‘de omstandigheden van het geval’, waaronder de duur van de handelsrelatie. De opzegtermijn kan in laatstbedoelde gevallen oplopen tot zes maanden. Andere (opzeg)beperkingen dan het in acht nemen van een (redelijke) opzegtermijn kent een leveranciersovereenkomst met een particuliere fabriek doorgaans niet.

‘Zuivelcoöperaties’

De rechtsverhouding wordt in het bijzonder bepaald door de inhoud van de statuten. Teneinde een ‘gezonde commerciële basis voor de coöperatie te bewerkstelligen en om haar continuïteit te waarborgen’, mag de coöperatie bepalen dat een veehouder niet ‘zomaar’ de relatie mag beëindigen. Uit Europese regelgeving en rechtspraak volgt evenwel dat de vrijheid van de coöperatie, om leden aan zich te binden, beperkt is. Het staat een gezonde concurrentie in de weg indien een veehouder door voorwaarden voor een lange periode aan de coöperatie wordt gebonden en de vrijheid wordt ontnomen om zich tot een concurrent te wenden. Ontoelaatbaar zijn ondermeer uittreedbeperkingen, of een combinatie hiervan, die ondermeer een extreem lange opzegtermijn (langer dan twee jaar) inhouden of die een lidveehouder bij het beëindigen van het lidmaatschap dwingen aan de coöperatie een uittreedvergoeding te betalen (meer dan 4 % van het in een boekjaar ontvangen melkgeld). Indien door de coöperatie zwaardere drempels voor een veehouder worden opgeworpen om het lidmaatschap te beëindigen dan is dit in strijd met het (Europese)mededingingsrecht. Van een veehouder mag niet een al te grote (financiële) offer worden gevraagd.

Onderzoek

Mr. Te Biesebeek heeft onlangs in opdracht van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond een onderzoek ingesteld naar het antwoord op de vraagstelling hoe de in de statuten van een zuivelcoöperatie opgenomen uittreedbeperkingen zich verhouden met de hiervoor bedoelde regelgeving/richtlijnen van de Europese Commissie. Mr. Te Biesebeek heeft daarnaast de statuten van een willekeurig aantal andere zuivelcoöperaties onder de loep genomen. Ondermeer de navolgende concurrentiebeperkende bepalingen zijn in de statuten van diverse coöperaties terug te vinden:

• exclusieve leveringsverplichting (allen);
• opzegtermijn drie maanden tegen einde boekjaar zonder uittreedvergoeding (Friesland Foods u.a.);
• opzegtermijn drie maanden tegen einde boekjaar én schadevergoedingsverplichting (D.O.C. Kaas u.a.);
• opzegtermijn een jaar tegen einde boekjaar zonder schadevergoedingsverplichting (D.O.C. Kaas u.a.);
• opzegtermijn zes maanden tegen einde boekjaar óf tegen 31 maart zonder uittreedvergoeding (Zuivelcooperatie Campina u.a.);
• opzegtermijn twee jaar tegen 1 april, tegen 1 september of tegen 31 december zonder uittreedvergoeding (Zuivelonderneming Cono b.a.);
• opzegtermijn drie maanden tegen 1 april én uittreedvergoeding van 4 % van gemiddelde melkgeld-opbrengst in kalenderjaar (Zuivelonderneming Cono b.a.);
• omzetting ledenbewijzen in certificaten van aandelen (Friesland Foods u.a.);
• bevoegdheid om te besluiten om ledenkapitaal niet uit te keren (Zuivelcoöperatie Campina u.a.);
• ledenkapitaal is bij einde lidmaatschap niet opeisbaar: uitbetaling na 1 jaar: 10 %, na 2 jaar: 6 % etc. (Zuivelonderneming Cono b.a.);
• Obligatierekening kent een looptijd van 15 jaar (Zuivelcoöperatie Campina u.a., Zuivelonderneming Cono b.a.);
• Geen rentevergoeding over (verplichte) ledenkapitaal (Zuivelonderneming Cono b.a.);

(geen limitatieve opsomming)

De door meerdere coöperaties gehanteerde uittreedbeperkende bepalingen staan op gespannen voet met het Europese mededingingsrecht. Naar overtuiging van mr. Te Biesebeek hanteren een of meerdere coöperaties uittreedbeperkende bepalingen, of een combinatie hiervan, welke strijdig zijn met het mededingingsrecht. In een aantal gevallen wordt van een lid-veehouder bij de beëindiging van het lidmaatschap een te zware (financiële) offer gevraagd. Dergelijke bepalingen zijn ‘nietig’ en hebben derhalve geen rechtsgevolg: een veehouder is niet aan deze bepalingen gebonden.

Meer info? Neem vrijblijvend contact op met mr. Te Biesebeek (038-4223020)

Lees meer

Dat vorderingen op tijd worden betaald heeft zo z’n voordelen. Het onbetaald blijven van vorderingen kan ondermeer leiden tot liquiditeitsproblemen en zelfs tot een faillissement van de schuldeiser. Een onderneming is bij tijdige betaling van haar vorderingen minder afhankelijk van de bank. En tijdige betaling levert uiteraard – het spreekt voor zich – een rentevoordeel op.

Een onderneming is derhalve gebaat bij het zorgvuldig bewaken van haar debiteurenportefeuille. Een gezonde onderneming valt of staat met het beperken van het debiteurenrisico.

Een aantal tips:

- Kies de klanten met zorg uit. Niet de omzet maar de uiteindelijke winst is bepalend voor het resultaat van de onderneming. Onbetaalde omzet drukt de winst en daarmede het resultaat.

- Kom goede verkoop- en leveringsvoorwaarden met de klant overeen: betaaltermijn, rentevergoeding, eigendomsvoorbehoud etc.

- Beding zonodig betalingszekerheid in de vorm van een (bank)garantie of van een hypotheek en/of pandrecht op de (on)roerende goederen en/of vorderingen van de klant: indien de klant uiteindelijk niet betaalt dan kan de vordering bij voorrang worden verhaald op de goederen van de klant.

en als een debiteur, ondanks diverse betalingsverzoeken en –sommaties, met betaling van de vordering in gebreke blijft:

- Haal de geleverde goederen bij de klant op. Dit kan in beginsel alleen als een eigendomsvoorbehoud is overeengekomen (de klant wordt niet eerder eigenaar van de geleverde producten dan nadat hij deze heeft betaald) én als de klant aan afgifte medewerking verleent. Als een eigendomsvoorbehoud is overeengekomen, dan kan ook bij faillissement van de klant aanspraak worden gemaakt op afgifte (de goederen vallen in dat geval niet in de boedel).

- Maak aanspraak op (overeengekomen) rentevergoeding. Vanaf de vervaldatum van de aan de vordering ten grondslag liggende facturen, kan aanspraak worden gemaakt op een rentevergoeding. Bij een zakelijke vordering kan aanspraak worden gemaakt op de zogenaamde wettelijke handelsrente (vanaf 1 januari 2008: 11,2 % per jaar (!!!)). In andere gevallen kan aanspraak worden gemaakt op de wettelijke rente: 6 % per jaar. Mits dit met de klant is overeengekomen, al dan niet middels de algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden, dan kan zonodig aanspraak worden gemaakt op een hogere rentevergoeding.

- Laat u niet met een kluitje het riet insturen en neem geen genoegen met ‘ongefundeerde uitstelsmoesjes’. Maak duidelijke betalingsafspraken met de klant en confronteer de klant met deze afspraken indien ze niet worden nagekomen. Een persoonlijke en rechtstreekse benadering levert doorgaans meer resultaat op dan het versturen van een brief: een brief kan ongeopend terzijde worden gelegd maar een telefoontje kan doorgaans niet worden genegeerd.

- Laat zonodig beslag leggen op bezittingen van de klant. Dit is in beginsel alleen aan te bevelen bij een vordering van enige omvang én in het geval met enige mate van zekerheid is in te schatten dat het beslag ook doel zal treffen. Beslag leggen onder de huisbankier van de klant, die in zwaar weer verkeert, is doorgaans niet zinvol: de klant staat ongetwijfeld in het rood zodat een beslag geen doel zal treffen.

- Laat adequate incassomaatregelen treffen. Een zorgvuldig incassobeleid, hetgeen zich ondermeer kenmerkt door stipte opvolging, leidt in veel voorkomende gevallen tot betaling terwijl andere schuldeisers het nakijken hebben. Ook hier kan gelden: ‘degene die het eerst komt, die het eerste maalt’. Anders dan veelal verondersteld wordt leidt een goed incassobeleid niet tot verlies van klanten!!

- Vraag zonodig het faillissement van de klant aan. Een faillissementsaanvraag wil een onwillige klant nog wel eens op andere gedachten brengen.

- Indien de klant een rechtspersoon is, zoals een besloten vennootschap. Onderzoek bij uitblijven van betaling of de bestuurder aansprakelijk kan worden gesteld. Een bestuurder kan ondermeer aansprakelijk zijn indien hij namens de vennootschap verplichtingen met derden aangaat terwijl hij op dat moment wist of behoorde te weten dat de rechtspersoon niet kan nakomen.

- Doe zo mogelijk een beroep op een retentierecht. Indien de vordering betrekking heeft op goederen die de schuldeiser van de klant onder zich heeft, dan kan onder voorwaarden een beroep worden gedaan op het retentierecht: de goederen hoeven niet eerder afgegeven te worden dan na betaling.

Zo zijn er nog een groot aantal tips teneinde te voorkomen dat een schuldeiser uiteindelijk met een onbetaalde vordering blijft zitten.

Te Biesebeek Advocaten heeft een ruime ervaring in het incasseren van vorderingen. Voor haar cliënten worden vorderingen op een daadkrachtige en succesvolle wijze geïnd.

Heeft u vragen of heeft u behoefte aan bijstand bij incasso van uw vordering? Neem vrijblijvend contact op met mr. Te Biesebeek.