Een bedrijf overnemen kan een aantrekkelijke mogelijkheid zijn om als ondernemer te groeien. Maar wat als de onderneming die u wilt overnemen schulden heeft? Bent u als koper automatisch aansprakelijk voor deze schulden? Of blijven de schulden voor rekening van de verkoper? Het antwoord hangt onder meer af van de wijze waarop de bedrijfsovername plaatsvindt en welke afspraken partijen met elkaar maken. In dit artikel leggen wij uit wie aansprakelijk is voor schulden bij een bedrijfsovername, welke risico’s u als koper loopt en hoe u problemen kunt voorkomen.
Bedrijf overnemen met schulden: wat zijn de risico’s?
Bij een bedrijfsovername kijkt een koper vaak naar de omzet, winstgevendheid, klantenkring en groeimogelijkheden van de onderneming. Minstens zo belangrijk is echter de financiële positie van het bedrijf. Een onderneming kan namelijk beschikken over aanzienlijke schulden die niet altijd direct zichtbaar zijn.
Denk bijvoorbeeld aan openstaande facturen van leveranciers, achterstallige belastingen, leningen bij banken of verplichtingen tegenover werknemers. Ook kunnen er juridische procedures lopen of schadeclaims dreigen waarvan de koper nog niet op de hoogte is.
Het overnemen van een bedrijf met schulden hoeft niet altijd problematisch te zijn. Soms is juist sprake van een interessante overnamekans, bijvoorbeeld wanneer een onderneming financieel in zwaar weer verkeert maar wel een gezonde klantenkring heeft. Het is echter essentieel dat vooraf duidelijk is welke schulden bestaan en wie daarvoor na de bedrijfsovername aansprakelijk is.
Wie is aansprakelijk voor schulden bij een bedrijfsovername?
De aansprakelijkheid voor schulden bij een bedrijfsovername wordt in belangrijke mate bepaald door de juridische vorm van de overname. Daarbij wordt doorgaans onderscheid gemaakt tussen twee vormen: de aandelenoverdracht en de activa-passivatransactie.
Schulden bij een aandelenoverdracht
Bij een aandelenoverdracht koopt de koper de aandelen in een bestaande vennootschap. De vennootschap blijft na de overname juridisch dezelfde onderneming. Dit betekent dat bestaande overeenkomsten, rechten en verplichtingen in beginsel bij de vennootschap blijven.
Heeft de B.V. bijvoorbeeld een schuld van € 150.000 aan een bank en € 50.000 aan leveranciers? Dan blijven deze schulden na de aandelenoverdracht bestaan.
De koper wordt door de aankoop van de aandelen niet automatisch persoonlijk aansprakelijk voor deze schulden. Wel wordt hij eigenaar van een vennootschap die deze verplichtingen moet nakomen. Het financiële risico komt daardoor indirect voor rekening van de koper. De schulden kunnen immers de waarde van de onderneming verminderen en de toekomstige bedrijfsvoering in gevaar brengen.
Schulden bij een activa-passivatransactie
Bij een activa-passivatransactie neemt de koper niet de aandelen in de onderneming over, maar bepaalde bedrijfsonderdelen. Denk hierbij aan inventaris, machines, voorraden, handelsnamen, klantenbestanden of bepaalde overeenkomsten.
Bij een dergelijke overname wordt de koper niet automatisch aansprakelijk voor bestaande schulden van de verkoper. Dit betekent echter niet dat een activa-passivatransactie volledig zonder risico’s is. Zo kunnen bepaalde wettelijke verplichtingen toch overgaan op de koper. Een belangrijk voorbeeld is de overgang van onderneming in het arbeidsrecht.
Wat gebeurt er met schulden aan werknemers?
Bij een bedrijfsovername in de vorm van een activa-passivatransactie moet bijzondere aandacht worden besteed aan de positie van werknemers. Wanneer er sprake is van een overgang van onderneming (in de zin van artikel 7:662 BW), gaan de rechten en verplichtingen uit de bestaande arbeidsovereenkomsten in beginsel automatisch over op de koper (van de activa).
Of sprake is van een overgang van onderneming, hangt af van de concrete omstandigheden. Daarbij is onder meer van belang of een economische eenheid wordt overgedragen die haar identiteit behoudt. Een koper kan dus ook bij een activa-passivatransactie worden geconfronteerd met arbeidsrechtelijke verplichtingen die hij niet uitdrukkelijk heeft willen overnemen.
In geval van overgang van onderneming kan de koper te maken krijgen met verplichtingen zoals achterstallig loon, vakantiegeld, opgebouwde vakantiedagen en andere arbeidsrechtelijke aanspraken. De verkoper blijft gedurende één jaar na de overgang -naast de koper- aansprakelijk voor verplichtingen uit arbeidsovereenkomsten die vóór de overgang zijn ontstaan.
Bent u aansprakelijk voor belastingschulden van de verkoper?
Ook belastingschulden vormen een belangrijk aandachtspunt bij een bedrijfsovername. Bij een aandelenoverdracht blijven bestaande belastingschulden in beginsel rusten op de vennootschap. Een koper van aandelen neemt daardoor indirect ook het financiële risico van deze schulden over.
Na de overname kunnen nog belastingaanslagen volgen over perioden die vóór de overname liggen. Een koper van aandelen doet er daarom verstandig aan om onderzoek te laten verrichten naar onder meer openstaande belastingschulden, ingediende aangiften en eventuele lopende discussies met de Belastingdienst.
Het belang van due diligence bij een bedrijfsovername
Wilt u een bedrijf overnemen (met schulden)? Dan is een zorgvuldig boekenonderzoek, ook wel due diligence genoemd, van groot belang. Tijdens een due diligence worden de financiële, juridische en fiscale risico’s van de onderneming onderzocht. Hierbij wordt -onder andere- gekeken naar bestaande schulden en betalingsverplichtingen, lopende overeenkomsten, arbeidsovereenkomsten, claims en eventuele gerechtelijke procedures.
Het doel van due diligence is om te voorkomen dat de koper na de overname wordt geconfronteerd met onverwachte verplichtingen. Wanneer uit het onderzoek blijkt dat sprake is van aanzienlijke schulden of juridische risico’s, kan dit aanleiding zijn om opnieuw over de voorwaarden van de overname te onderhandelen. Ook kan worden besloten bepaalde bedrijfsonderdelen niet over te nemen of aanvullende zekerheden van de verkoper te verlangen.
Welke afspraken kunt u maken over schulden bij een bedrijfsovername?
Een zorgvuldig opgestelde overnameovereenkomst is essentieel bij een bedrijfsovername. In de overeenkomst kunnen verschillende bepalingen worden opgenomen om de koper te beschermen.
In de overeenkomst kunnen garanties worden opgenomen over de financiële en juridische toestand van de onderneming. Zo kan worden gegarandeerd dat alle bekende schulden zijn vermeld en dat geen sprake is van verzwegen juridische procedures. Wanneer een garantie onjuist blijkt, kan de koper onder de overeengekomen voorwaarden aanspraak maken op schadevergoeding.
Naast garanties kunnen specifieke vrijwaringen worden opgenomen. Een vrijwaring houdt bijvoorbeeld in dat de verkoper de koper schadeloos moet stellen wanneer na de overname bepaalde belastingschulden of aansprakelijkheidsclaims aan het licht komen. Een dergelijke afspraak werkt in beginsel tussen koper en verkoper. Een schuldeiser die op grond van de wet of een overeenkomst een vordering op de koper of de overgenomen vennootschap heeft, verliest zijn rechten daardoor niet.
Wanneer onzekerheid bestaat over bepaalde verplichtingen, kan een gedeelte van de koopprijs worden achtergehouden of op een derdenrekening worden geplaatst. Ook kan worden afgesproken dat een deel van de koopprijs pas later wordt betaald. Dergelijke afspraken kunnen voorkomen dat de koper de volledige koopprijs betaalt terwijl belangrijke financiële risico’s nog niet zijn opgelost.
Kan een bestuurder persoonlijk aansprakelijk zijn voor schulden?
Een veelvoorkomende misvatting is dat een bestuurder van een B.V. nooit persoonlijk aansprakelijk kan worden gesteld voor schulden van de onderneming. Hoewel een B.V. in beginsel zelfstandig aansprakelijk is voor haar verplichtingen, kan onder bijzondere omstandigheden sprake zijn van bestuurdersaansprakelijkheid.
Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn wanneer een bestuurder namens de vennootschap verplichtingen aangaat terwijl hij weet of redelijkerwijs behoort te begrijpen dat de vennootschap deze niet kan nakomen en geen verhaal zal bieden. Voor een koper die na de overname bestuurder wordt, is het daarom belangrijk om niet alleen naar de bestaande schulden te kijken, maar ook naar de vraag of de onderneming haar toekomstige verplichtingen kan blijven nakomen.
Bedrijf overnemen met schulden? Onderneem tijdig actie
Een ondernemer die een bedrijf (met schulden) wil overnemen, doet er verstandig aan om zo vroeg mogelijk juridisch advies in te winnen.
In de praktijk ontstaan problemen regelmatig doordat ondernemers pas een advocaat inschakelen wanneer de overnameovereenkomst al is ondertekend of wanneer schuldeisers zich na de overname melden. Op dat moment zijn de mogelijkheden om risico’s te beperken vaak aanzienlijk kleiner. Door tijdig actie te ondernemen, kunnen mogelijke problemen vooraf worden gesignaleerd en kunnen passende afspraken worden gemaakt.
Ook wanneer na de bedrijfsovername een geschil ontstaat over verborgen schulden, garanties of aansprakelijkheid, kan een advocaat de belangen van de ondernemer behartigen. Afhankelijk van de omstandigheden en de gemaakte afspraken kan een advocaat onderzoeken of er mogelijkheden bestaan om schadevergoeding te vorderen, nakoming van garanties te verlangen of andere juridische maatregelen te treffen.
Advocaat bedrijfsovername in Zwolle – Te Biesebeek Advocaten
Wilt u een bedrijf overnemen (met schulden) of bent u van plan uw onderneming te verkopen? Dan is het belangrijk om vooraf duidelijkheid te krijgen over de juridische en financiële risico’s. De advocaten van Te Biesebeek Advocaten in Zwolle zijn gespecialiseerd in ondernemingsrecht en het begeleiden van bedrijfsovernames.
Wij adviseren ondernemers over aansprakelijkheid bij bedrijfsovernames, beoordelen en stellen overnameovereenkomsten op en begeleiden onderhandelingen tussen kopers en verkopers. Ook wanneer na een overname een geschil ontstaat over schulden of aansprakelijkheid, kunnen wij u juridisch bijstaan. Door tijdig een gespecialiseerde advocaat in te schakelen, kunnen onnodige risico’s en kosten worden beperkt. Neem gerust contact op met Te Biesebeek Advocaten in Zwolle om uw situatie te bespreken. Onze advocaten hebben jarenlange ervaring en kunnen u voorzien van een helder advies.
Lees ook: