Een handhavingsbesluit kan grote gevolgen hebben voor particulieren, ondernemers, vastgoedeigenaren en verhuurders. Gemeenten, provincies en andere bestuursorganen controleren steeds actiever of wet- en regelgeving wordt nageleefd. Wanneer een bestuursorgaan van mening is dat sprake is van een overtreding, kan zij besluiten handhavend op te treden. Dit gebeurt vaak door middel van een handhavingsbesluit.
Maar wat is een handhavingsbesluit precies? Wie kan een handhavingsbesluit opleggen? En welke mogelijkheden heeft u om hiertegen op te komen? In deze blog leggen wij dit uit.
Het handhavingsbesluit
Een handhavingsbesluit is een besluit van een bestuursorgaan waarmee wordt opgetreden tegen een overtreding van wettelijke voorschriften. Het doel van een handhavingsbesluit is om een overtreding te beëindigen, herhaling te voorkomen of de gevolgen van een overtreding ongedaan te maken.
Handhavingsbesluiten komen in de praktijk veel voor. Deze worden bijvoorbeeld opgelegd in geval van illegale verhuur van woningen, het gebruik van een pand in strijd met het omgevingsplan, het bouwen zonder de vereiste vergunning, woningsplitsing zonder toestemming of overtreding van horecavergunningen.
Voordat een handhavingsbesluit wordt genomen, ontvangt de vermeende overtreder vaak eerst een waarschuwing of een voornemen tot handhaving. Daarbij krijgt hij meestal de gelegenheid om zijn zienswijze naar voren te brengen.
Wie kan een handhavingsbesluit opleggen?
Verschillende bestuursorganen zijn bevoegd om handhavingsbesluiten op te leggen, bijvoorbeeld gemeenten, provincies en waterschappen. Welke instantie bevoegd is, hangt af van de regelgeving die wordt overtreden.
Gemeenten spelen een belangrijke rol bij handhaving van regels op het gebied van bouwen, wonen, verhuur en ruimtelijke ordening. Zij voeren regelmatig controles uit en maken daarbij gebruik van meldingen van omwonenden, administratieve onderzoeken en fysieke inspecties.
Welke soorten handhavingsbesluiten zijn er?
De twee meest voorkomende handhavingsinstrumenten zijn de last onder bestuursdwang en de last onder dwangsom.
Last onder bestuursdwang
Bij een last onder bestuursdwang krijgt de overtreder de opdracht om een overtreding binnen een bepaalde termijn te beëindigen. Wanneer dit niet gebeurt, kan de overheid zelf maatregelen treffen. De kosten daarvan kunnen vervolgens op de overtreder worden verhaald.
Een voorbeeld hiervan is het sluiten van een pand dat in strijd met de geldende regels wordt gebruikt.
Last onder dwangsom
Bij een last onder dwangsom krijgt de overtreder eveneens de opdracht om een overtreding te beëindigen. Als hij dit niet doet, verbeurt hij een geldbedrag. De dwangsom kan bestaan uit een eenmalig bedrag of uit een bedrag per dag, week of overtreding.
Een last onder dwangsom wordt regelmatig gebruikt bij illegale verhuur van woningen, onrechtmatig gebruik van panden of overtredingen van vergunningsvoorschriften.
Wanneer mag een handhavingsbesluit worden opgelegd?
Een bestuursorgaan mag niet zomaar handhavend optreden. In beginsel moet sprake zijn van een daadwerkelijke overtreding van een wettelijke norm.
Daarnaast geldt in het bestuursrecht de zogenaamde beginselplicht tot handhaving. Dit betekent dat een bestuursorgaan in veel gevallen verplicht is om op te treden wanneer een overtreding wordt vastgesteld.
Er zijn echter uitzonderingen. Handhaving kan bijvoorbeeld achterwege blijven wanneer legalisatie van de situatie mogelijk is of wanneer er concreet zicht bestaat op het verkrijgen van een vergunning. Ook kan handhaving achterwege blijven wanneer handhaving onevenredig zou zijn in verhouding tot de gevolgen. Juist over deze uitzonderingen ontstaat regelmatig discussie.
Wat kunt u doen tegen een handhavingsbesluit?
Bent u het niet eens met een handhavingsbesluit? Dan is het belangrijk om snel actie te ondernemen. In de meeste gevallen kunt u binnen zes weken bezwaar maken tegen het besluit. Tijdens de bezwaarprocedure beoordeelt het bestuursorgaan opnieuw of het besluit terecht is genomen. Wanneer het bezwaar ongegrond wordt verklaard, kan beroep worden ingesteld bij de bestuursrechter.
Voorlopige voorziening
Soms heeft een handhavingsbesluit directe gevolgen. Denk aan hoge dwangsommen of een dreigende sluiting van een pand. In dat geval kan naast bezwaar of beroep een verzoek om een voorlopige voorziening worden ingediend. De voorzieningenrechter kan het besluit tijdelijk schorsen totdat een definitieve beslissing is genomen.
Advocaat bestuursrecht
Handhavingszaken zijn vaak juridisch complex. De vraag of daadwerkelijk sprake is van een overtreding, wie als overtreder kan worden aangemerkt en of handhaving wel evenredig is, vereist een grondige juridische beoordeling. Bovendien zijn de termijnen in het bestuursrecht kort. Wanneer niet tijdig bezwaar wordt gemaakt, kan een handhavingsbesluit onherroepelijk worden.
Heeft u een handhavingsbesluit ontvangen of dreigt een gemeente, provincie of andere overheidsinstantie handhavend op te treden? Wacht dan niet af. Een tijdige juridische beoordeling kan het verschil maken tussen het voorkomen van hoge dwangsommen, bestuursdwang of langdurige procedures.
De advocaten van Te Biesebeek Advocaten hebben ruime ervaring met bestuursrechtelijke handhaving, lasten onder dwangsom en bestuursdwang. Wij beoordelen uw situatie, adviseren over de mogelijkheden en staan u bij in bezwaar-, beroep- en voorlopige voorzieningenprocedures. Neem vandaag nog vrijblijvend contact met ons op voor deskundig juridisch advies.
Lees meer:
- De voorlopige voorziening in het bestuursrecht
- Wat is planschade?
- Wanneer bent u belanghebbende in het bestuursrecht?