Een last onder dwangsom is een veelgebruikt handhavingsmiddel van de overheid. Ondernemers en particulieren kunnen hiermee te maken krijgen wanneer zij volgens een bestuursorgaan handelen in strijd met wet- en regelgeving. Denk bijvoorbeeld aan bouwen zonder vergunning, het gebruiken van een pand in strijd met het bestemmingsplan of het overtreden van milieuregels.
Een last onder dwangsom kan grote financiële gevolgen hebben. Daarom is het belangrijk om te weten wat een dergelijk besluit precies inhoudt, wanneer deze kan worden opgelegd en welke mogelijkheden er zijn om hiertegen op te komen.
Wat is een last onder dwangsom?
Een last onder dwangsom is een bestuursrechtelijke sanctie waarmee een bestuursorgaan een overtreding probeert te beëindigen of te voorkomen. De wettelijke grondslag hiervoor is opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Bij een last onder dwangsom krijgt de overtreder een opdracht (de “last”) om een bepaalde overtreding ongedaan te maken, te beëindigen of niet opnieuw te plegen. Als de overtreder hier niet binnen de gestelde termijn aan voldoet, moet hij een geldbedrag betalen: de dwangsom.
Het doel van een last onder dwangsom is niet om te straffen, maar om naleving van de regels af te dwingen. Het bestuursorgaan geeft de overtreder dus eerst de gelegenheid om de situatie te herstellen voordat daadwerkelijk een dwangsom wordt verbeurd.
Wanneer kan een last onder dwangsom worden opgelegd?
Een last onder dwangsom kan worden opgelegd wanneer sprake is van een overtreding van een wettelijke regel waarvoor een bestuursorgaan bevoegd is om handhavend op te treden. Veelvoorkomende situaties zijn het bouwen zonder de vereiste omgevingsvergunning, het gebruik van een pand in strijd met het omgevingsplan, illegale bewoning van bedrijfsruimte en overtreding van horeca- of exploitatievergunningen.
Voordat een last onder dwangsom wordt opgelegd, moet het bestuursorgaan in beginsel vaststellen dat daadwerkelijk sprake is van een overtreding. Daarnaast moet worden beoordeeld of handhavend optreden redelijk en evenredig is.
In uitzonderlijke gevallen kan een bestuursorgaan afzien van handhaving, bijvoorbeeld wanneer concreet zicht bestaat op legalisatie of wanneer handhaving onevenredige gevolgen zou hebben.
Wie kan een last onder dwangsom opleggen?
Verschillende bestuursorganen hebben de bevoegdheid om een last onder dwangsom op te leggen. In de praktijk wordt een dergelijke last vaak opgelegd door burgemeester en wethouders van een gemeente, een provincie, een waterschap, ministeries of landelijke toezichthouders.
Wat staat er in een besluit tot last onder dwangsom?
Een besluit tot oplegging van een last onder dwangsom moet duidelijk worden omschreven en onderbouwd. In dit besluit dienen de navolgende punten te worden opgenomen:
- welke overtreding is geconstateerd;
- welke maatregelen moeten worden genomen;
- binnen welke termijn de overtreding moet worden beëindigd;
- hoe hoog de dwangsom is;
- wanneer de dwangsom wordt verbeurd.
De hoogte van de dwangsom moet in verhouding staan tot de aard en ernst van de overtreding. Het bedrag moet hoog genoeg zijn om naleving af te dwingen, maar mag niet onredelijk zwaar zijn.
Wat gebeurt er als u niet aan de last voldoet?
Wanneer de overtreding niet tijdig wordt beëindigd, verbeurt de overtreder de opgelegde dwangsom. Afhankelijk van het besluit kan dit gaan om een eenmalig bedrag, een bedrag per overtreding of een bedrag per dag / week / maand dat de overtreding voortduurt.
Vaak geldt een maximumbedrag. Zodra dit maximum is bereikt, kan het bestuursorgaan aanvullende maatregelen nemen. In sommige gevallen wordt vervolgens gekozen voor bestuursdwang, waarbij de overheid zelf maatregelen treft en de kosten op de overtreder verhaalt.
Wat kunt u doen?
Bent u het niet eens met een opgelegde last onder dwangsom? Bijvoorbeeld doordat er geen sprake is van een overtreding of u niet als overtreder dient te worden aangemerkt? Of is de last onvoldoende duidelijk of is handhaving onevenredig? Dan kunt u -in de meeste gevallen- binnen zes weken bezwaar maken tegen het besluit.
Voorlopige voorziening aanvragen
Het indienen van een bezwaarschrift heeft geen schorsende werking. Dit betekent dat het besluit van kracht blijft en u zich aan het besluit dient te houden totdat er een beslissing op bezwaar is genomen. Bij de bestuursrechter kan een verzoek om een voorlopige voorziening worden ingediend. De rechter beoordeelt dan of het besluit tijdelijk moet worden geschorst totdat op het bezwaar is beslist.
Beroep bij de bestuursrechter
Wanneer het bezwaar wordt afgewezen, kan doorgaans beroep worden ingesteld bij de bestuursrechter. De rechter beoordeelt vervolgens of het bestuursorgaan terecht een last onder dwangsom heeft opgelegd.
Advocaat bestuursrecht
Een last onder dwangsom kan verstrekkende financiële en praktische gevolgen hebben. Bovendien zijn de regels rondom bestuursrechtelijke handhaving vaak complex. Het is daarom verstandig om snel juridisch advies in te winnen zodra u een voornemen of besluit tot oplegging van een last onder dwangsom ontvangt.
De advocaten van Te Biesebeek Advocaten hebben ruime ervaring met bestuursrechtelijke procedures en handhavingskwesties. Wij beoordelen of het bestuursorgaan terecht handhaaft, stellen bezwaar- en beroepschriften op en kunnen indien nodig een voorlopige voorziening aanvragen. Heeft u een last onder dwangsom ontvangen of dreigt deze te worden opgelegd? Neem dan vandaag nog vrijblijvend contact met ons op voor deskundig juridisch advies.
Lees ook: